palette
ارزیابی چندمعیاره سناریوهای تخصیص منابع آب در حوضه‌های کم‌آب، مبتنی بر روش TOPSIS و مدل مدیریت منابع آبی WEAP
سوگل مرادیان, محمد طالعی, قاسم جوادی

چکیده
تأمین آب و مدیریت صحیح منابع آب، یکی از چالش‌های جدی مدیران و تصمیم‌گیران‌این حوزه است. مسأله تصمیم‌گیری و تلاش برای یافتن یک راهکار مناسب در حوضه‌های کم‌آب جهت حل مشکل کم‌آبی، به تخصیص بهینه و اولویت‌بندی مصرف آب بین بخش‌های کشاورزی، شرب و صنعت و تأمین نیازهای زیست‌محیطی منطقه توجه دارد.‌این تحقیق با ارائه چارچوبی سیستماتیک و مدل‌سازی با استفاده از نرم‌افزار WEAP، به بررسی اثرات شکل‌های مختلف توسعه بر سیستم می‌پردازد. جهت بررسی موردی،‌این مدل در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به کار گرفته شد. سیاست‌های موجود برای حل مشکلات‌این حوضه (ارائه شده توسط ستاد احیای دریاچه ارومیه)، به انتقال آب از دریاچه خزر به‌این دریاچه تأکید دارند که فعالیتی پر هزینه بوده و اثرات زیست محیطی و مشکلات متعددی دربر خواهد داشت. در‌این مطالعه‌این سناریو به همراه تعدادی از دیگر سناریوهای پیشنهاد شده توسط‌این ستاد، با استفاده از جعبه‌ابزار حامی‌تصمیم‌گیری مبتنی بر تصمیم‌گیری چندمعیاره مورد ارزیابی قرار گرفته و انتخاب بهترین سناریو به کمک‌این ابزار و بر مبنای روش TOPSIS انجام گرفت. در ادامه به منظور تعیین نحوه تخصیص بهینه آب به بخش‌های مصرفی و بر اساس دیدگاه همکاری ذینفعان در حل مشکل‌این حوضه، با پیشنهاد 4 سناریو مبتنی بر ائتلاف های مختلف ذینفعان، از نظریه‌ بازی‌ها استفاده شد و نتایج نشان داد که با تخصیص آب به ذینفعان و تشکیل بازی کاملاَ همکارانه و استفاده از روش ارزش شاپلی، سود همه ذینفعان افزایش می‌یابد و سناریوی کاملا همکارانه می‌تواند به عنوان جایگزینی برای سناریوی انتقال آب به‌این حوضه مطرح شود.
واژگان کلیدی
تصمیم‌گیری چندمعیاره، بازی، حوضه‌های کم‌آب، دریاچه ارومیه، روش TOPSIS

منابع و مآخذ مقاله

مؤمنی، م.، 1385، مباحث نوین تحقیق در عملیات، چاپ اول، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران.

مهرگان، م.ر.، دری، ب. و صارمی، م.، 1380، تحقیق در عملیات، جلد اول، چاپ دوم، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌‌‌ها (سمت)، تهران.

نیکوفر، ب. و رومیانفر، س.، 1390، مدل‌‌سازی بهره‌برداری بهینه از مخزن سد ستارخان با استفاده از سیستم پشتیبانی DSS تصمیم‌‌گیری، اولین کنفرانس بین المللی و سومین کنفرانس ملی سد و نیروگاه‌‌های برق آبی، تهران.

پیرنیا، س. و یزدان‌دوست، ف.، 1392، جعبه ابزار مدل بهم پیوسته منابع و مصارف آب در حوضه دریاچه ارومیه، ‌پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشکده مهندسی عمران.

صفاری، ن. و ضرغامی، م.، 1392، تخصیص بهینه منابع آب سطحی حوضه دریاچه ارومیه به استان‌های ذینفع با روش‌های تصمیم‌گیری فاصله محور، نشریه دانش آب و خاک، جلد 23، شماره 1، صفحات 135-149.

شاهین تاج، ش.، 1391، مدل مدیریت بهم پیوسته پارامترهای موثر در تخمین عملکرد حوضه‌های خشک و نیمه خشک، ‌پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشکده مهندسی عمران.

یزدان‌دوست، ف. و مرادیان، س.، 1394، مدیریت انعطاف پذیر ریسک در حوضه‌های با بیلان منفی، دومین همایش ملی بحران آب در‌ایران و خاورمیانه، شیراز.

Butler, D. and Davies, J.W., 2004, Urban Drainage, Taylor & Francis e-Library, CRC Press.

Hashemi, M., 2012, A socio- technical assessment framework for integrated water resources management (IWRM) in lake Urmia basin, PhD thesis, university of Newcastle, England.

Yazdandoost, F. and Bozorgy, B., 2008, Flood risk management strategies using multi-criteria analysis, In:


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.