palette
برآورد و پهنه‌بندی فرسایش خاک با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه‌ای وGIS (مطالعه موردی: حوضه قلعه‌چای)

چکیده
شناسایی عوامل مؤثر در گسترش فرسایش خاک و پهنه‌بندی آن یکی از عوامل اساسي، جهت مدیریت و کنترل این پدیده و تعیین راهکارهای مناسب در مقابله با گسترش آن است. هدف از اين پژوهش، پهنه بندي فرسایش خاک در حوضه قلعه‌چای، در غرب استان آذربایجان شرقی با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه­ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی است. بدين منظور با بررسی منابع و نظر کارشناسان، عوامل مؤثر بر فرسایش خاك از قبيل شیب، جهت شیب، لیتولوژی، کاربری اراضی، شاخص تفاوت پوشش گياهي نرمال شده (NDVI)، بارندگی سالانه و خاک مورد ارزيابي قرار گرفته و سپس با استفاده از نرم افزار ArcGIS و ضرایب استخراج شده در فرآیند تحلیل شبکه، نقشه پهنه‌بندی فرسایش خاک تهیه و در پنج کلاس، فرسایشی خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم، باز طبقه‌بندی شد. نتایج اين تحقيق نشان داد کلاس‌های خطر زیاد و بسیار زیاد، در مجموع 12/37 درصد از مساحت منطقه که 56/118 کیلومترمربع را شامل می‌شود، در بر می‌گیرد. همچنین در بخش‌های جنوبی و مرکزی حوضه، مقدار فرسایش خاک زیاد است، این مناطق شرایط بحرانی و حادی را از نظر فرسایش نشان می‌دهند و با توجه به احداث و آبگیری سد قلعه‌چای، می‌بایست در اولویت اجرای برنامه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری قرار گیرند.
واژگان کلیدی
پهنه‌بندی، فرآیند تحلیل شبکه‌ای، فرسایش خاک، قلعه‌چای، GIS

منابع و مآخذ مقاله

اميدوار، ك .، 1386، مقدمه اي بر آبخيزداري، انتشارات دانشگاه يزد، چاپ اول.

بابایی، م.، حسینی، س.ز.، نظری سامانی، ع.ا. و المدرسی، س.ع.، 1395، پهنه‌بندی فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE 3D، مطالعه موردی: حوزه آبخیز کن، نشریه علمی-پژوهشی مهندسی و مدیریت آبخیز، جلد 8، شماره 2، صص 165-181.

بیات، ر. و جعفری اردکانی، ع.، 1393، بررسی و اولویت‌بندی استان هرمزگان از نظر وضعیت فرسایش خاک به کمک فن آوری های RS و GIS، فصلنامه علمی پژوهشی اکوسیستم‌های طبیعی ایران، سال پنجم، شماره دوم، صص 15-24.

پژوهش، م. و داودیان دهكردی، ع.، 1393، پهنه‌بندی عامل فرسایش پذیری خاك با استفاده از تكنیك زمین آمار (مطالعه موردی: دشت لاله استان چهارمحال و بختیاری)، پژوهش های ژئومورفولوژی كمی، سال سوم، شماره 1، صص 147-158.

داداش‌پور، ه.، خدابخش، ح.ر. و رفیعیان، م.، 1391، تحلیل فضایی و مکان‌یابی مراکز اسکان موقت با استفاده از تلفیق فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP و سامانه اطلاعات جغرافیاییGIS، مجلّه جغرافيا و مخاطرات محيطي، شماره 1، صص 111-131.

حبیبی، ع.، 1394، برآورد توان تولید رسوب در حوضه شادگان با استفاده از مدل اریفر و پایگانی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 30، شماره 3، صص 171-184.

رفاهی، ح.، 1385، فرسایش آبی و کنترل آن، انتشارات دانشگاه تهران، ص 671.

روستایی، ش.، رسولی، ع.ا. و احمد زاده، ح.، 1389، مدل‌سازی فرسایش و رسوب حوضه آبریز قلعه‌چای عجب شیر با استفاده از داده های ماهواره ای در محیط GIS، فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره 8، شماره 18، صص 159-178.

زبردست، ا.، 1389، کاربرد فرایند تحلیل شبکه‌ای ( ANP ) در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، نشریه هنرهای زیبا، شماره 41، صص 90 – 79.

کمانگر، م.، فرج زاده، م.، بداغی، م. و کرمی، پ.، 1394، واسنجی معادله جهانی فرسایش خاک اصلاح شده (RUSEL) با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور (مطالعه موردی: حوضه آبخیز سیخوران هرمزگان)، فصلنامه‌ علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، سال پانزدهم، شماره‌ی 51، صص 191-

Babaei, M., Hosseini, S.Z., Nazari Samani, .a. & Almodaresi, S., 2016, Mapping of soil erosion by using RUSLE 3D model, Case Study: Kan Watershed extent, Journal of Research Engineering and watershed management, Volume 8, No 2, Pages -181-165.

Baiat, R. & Jafari ardakani, A., 2014, Review and prioritize the Hormozgan province in terms of soil erosion with help of RS and GIS technology, Journal of Iranian natural ecosystems, Vol II, No 2, pp. -24-15.

Correa, S.W., Mello, C.R., Chou, S.C., Curi, N. & Norton, L.D., 2016, Soil erosion risk associated with climate change at Mantaro River basin, Peruvian Andes, CATENA, 147, pp.110-124.

Dadashpoor, H., Khodabakhash, H.r. & Rafieian, M., 2012, Spatial analysis and positioning temporary accommodation centers using a combination of ANP and ANP geographical information system GIS, Journal of Geography and environmental hazards, No. 1, pp. 111-131.

Guo, T., Wang, Q., Li, D., Zhuang, J. & Wu, L., 2013, Flow hydraulic characteristic effect on sediment and solute transport on slope erosion, Catena, 107, pp.145-153.

Habib, A., 2015, Estimation of sediment in Shadegan yield using Aryfr and hierarchical model, Geographical Research Quarterly, Vol. 30, No. 3, pp. -184-171.

Hung, S.J., 2011, Activity-based divergent supply chain planning for competitive advantage in the risky global environment: A DEMATEL-ANP fuzzy goal programm-ing approach, Expert Systems with Applications, 38(8), 9053-9062.

Jordanova, D., Jordanova, N. & Petrov, P., 2014, Pattern of cumulative soil erosion and redistribution pinpointed through magnetic signature of Chernozem soils, Catena, 120, pp.46-56.

Kamangar, M., Farajzadeh, M., Bodaghi, M. & Karami, P., 2015, World Soil erosion calibration equation modified (RUSEL) using GIS and Remote Sensing (Case Study: Sikhuran watershed of Hormozgan), Journal Fslnamh‌Y geographical space, No 51, Vol 15, pp.- 191. 206.

Omidvar, K., 2007, Introduction to the watershed, Yazd University Press, first edition.

Pajohesh, M. & Davoudian dehkordi, A., 2014, Mapping of soil erodibility using geostatistical techniques (Case study: Plain tulips Chaharmahal and Bakhtiari Province), Research of quantitative geo-morphology Vol 31, No 1,Pages -158-147.

Rostaie, Sh., Rasoli, A, Ahmad Zadeh, H., 2010, Modeling the Erosion and sediment catchment area Chaie Castle Ajabshir using satellite data in GIS, Journal of Geography and Development, Volume 8, No 18, pp. -178. 159.

Saaty L. Thomas, 1999, Fundamental of the Analytic Network Process, ISAHP, Kobe Japan.

Saaty TL, 1980, The analytic hierarchy process, McGraw-Hill, New York.

Saaty TL, 1980, The analytic hierarchy process, McGraw-Hill, New York.

Teramage, M.T., Onda, Y., Kato, H., Wakiyama, Y., Mizugaki, S. & Hiramatsu, S., 2013, The relationship of soil organic carbon to 210 Pb ex and 137 Cs during surface soil erosion in a hillslope forested environment, Geoderma, 192, pp.59-67.

Teramage, M.T., Onda, Y., Kato, H., Wakiyama, Y., Mizugaki, S. and Hiramatsu, S., 2013, The relationship of soil organic carbon to 210 Pb ex and 137 Cs during surface soil erosion in a hillslope forested environment, Geoderma, 192, pp.59-67.

Vali Samani, J, Delaware, M.,2010, The application of network analysis process (ANP) in prioritizing the construction of shrimp, Iran Water Resources Research, Vol. 6, No. 2, pp. 56-46.

Yüksel, İ. and Dagdeviren, M., 2007, Using the analytic network process (ANP) in a SWOT analysis–A case study for a textile firm, Information Sciences, 177(16), pp. 3364- 3382.

Zebardast, E.,2010, the application of network analysis process (ANP) in urban and regional planning, fine arts publication, Issue 1, pp. - 79-90.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.