نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

10.52547/gisj.2022.227991.1105

چکیده

چرخه فنولوژیکی گیاهان نقش مهمی در چرخه جهانی کربن دارد. با توجه به اهمیت نقش گیاهان در اکوسیستم شهری و نقش آن در سلامت جامعه، مطالعه و پایش چرخه فنولوژیکی گیاهان در فصول مختلف سال در مناطق شهری در مقیاس‌های مکانی-زمانی مختلف ضروری است. از این رو، با استفاده از دو شاخص پرکاربرد NDVI و EVI محاسبه شده از تصاویر سنجنده OLI ماهواره لندست-8 و تصاویر محصول MOD13Q1 سنجنده مودیس ماهواره ترا، چرخه فنولوژی گیاهان در سطح کلان‌شهر اهواز در دوره زمانی 2015 تا دسامبر 2019 تجزیه و تحلیل شد. در این تحقیق، تصاویر ماهواره‌ای از طریق پلتفرم گوگل ارث انجین فراخوانی و تهیه شد. سپس، با توجه به نوع پوشش گیاهی، چرخه فنولوژیکی گیاهان بر اساس شاخص‌های پوشش گیاهی بدست آمد و با چرخه فنولوژیکی بدست آمده از بررسی‌های زمینی، مقایسه شد. با توجه به احتمال وجود نویز و پیکسل‌هایی با اختلاط طیفی، برای هموار سازی چرخه فنولوژیکی گیاهان از فیلتر Savitzky–Golay استفاده شد. نتایج بدست آمده حاکی از روند افزایش مقادیر هر دو شاخص NDVI و EVI به ترتیب با 03/0 و 04/0 در سنجنده OLI و 01/0 (در سال) در محصول سنجنده مودیس است. این تغییرات در ماه‌های ژانویه، مارس، اکتبر، نوامبر و دسامبر در هر دو سنجنده افزایشی بوده است که به معنای شرایط بهتر زیستی گیاه است. زمان دوره‌های فنولوژی گیاهان در هر دو سنجنده متفاوت بود. بیشترین اختلاف در هر دو سنجنده در سال‌های 2018 و 2019 مشاهده شد. با توجه به مناسب‌تر بودن شرایط محیطی در این دو سال در مقایسه با سایر سال‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که با افزایش میزان کلروفیل گیاه، میزان اختلاف بین نتایج این دو سنجنده بیشتر می‌شود. دوره‌های انتقال فصل رشد بدست آمده از سنجنده OLI جزئیات بیشتری را در مقایسه با مجموعه داده‌های با وضوح متوسط مودیس نشان داد. در سنجنده مودیس در مقایسه با سنجنده OLI زمان شروع دوره‌های فصل رشد، زودتر بود. نتایج مقایسه دوره‌های فصل رشد در سنجنده OLI و مودیس (به ترتیب) با واقعیت زمینی نشان می‌دهد کمترین اختلاف در شروع فصل رشد با 7 و 10 روز بوده است. بیشترین اختلاف بین نتایج بدست آمده از سنجنده‌های OLIو مودیس (به ترتیب) با واقعیت زمینی در اوج فصل رشد با 20 و 35 روز و پایان فصل رشد 20 روز دیرتر و 20 زودتر بوده است. طول فصل رشد در سنجنده مودیس حدود چهار ماه و در سنجنده OLI حدود پنج ماه مشاهده شد که نتایج لندست به واقعیت زمینی نزدیک‌تر است. این تفاوت را می‌توان به افزایش تعداد پیکسل‌های مخلوط با توجه به قدرت تفکیک مکانی تصاویر سنجنده مودیس نسبت داد. نتایج این تحقیق، می‌تواند راهگشای بررسی تغییرات چرخه‌های فنولوژیکی در پاسخ به تغییرات محیطی با استفاده از تصاویر سنجش‌از‌دور در مناطق شهری باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Monitoring the changes of vegetation phenological cycles in Ahvaz city using remote sensing images

نویسندگان [English]

  • morteza Sharif 1
  • S Attarchi 2

1 MSc, Remote Sensing and GIS, Faculty of Geography, Department of Remote Sensing and GIS, Tehran, Iran

2 Assistant professor, Remote sensing and GIS Department, Faculty of Geography, University of Tehran

چکیده [English]

The phenological cycle of plants plays an important role in the global carbon cycle. Considering the importance of the role of plants in the urban ecosystem and its role in the health of socity, it is necessary to study and monitor the phonological cycle of plants in different seasons of the year in urban areas at different spatio-temporal scales In this study, the two widely used NDVI and EVI indices calculated from OLI sensor of landsat satellite and MOD13Q1 product of MODIS sensor images were used to investigate the plant phenology cycle in Ahvaz metropolitan area from the period 2015 to December 2019. In this research, satellite images were retrieved and prepared through the Google Earth Engine platform. Then, according to the type of vegetation, the phenological cycle of the plants was obtained based on the vegetation indices and compared with the phenological cycle obtained from the ground surveys. Due to the possibility of noise and pixels with spectral mixing, Savitzky-Golay filter was used to smooth the phenological cycle of plants. The results show the increasing trend in the values of both NDVI and EVI indices by 0.03 and 0.04 in the OLI sensor and 0.01 in the MOD13Q1 product (annually), respectively. These changes were positive in January, March, October, November and December on both sensors. Differences were observed in both sensors during plant phenology phases. The largest difference between two sensors was observed in 2018 and 2019. This shows, in case the weather provides better condition, the plant chlorophyll content will increase. This will lead to the difference between the results of both sensors. The growing season transition periods obtained from the OLI sensor showed more detail than the MODIS medium resolution dataset. The MODIS sensor shows the growing season period start earlier than the OLI sensor. In general, according to the MODIS product, the duration of the growing season (between the beginning of the growing season (mid-winter) and the end of growing season (EOS) (early summer) is four-month. The lowest difference between the periods of the growing season of plants with ground observations in OLI and MODIS sensors, was 7 and 10 daye for Start of growing season (SOS), respectively. The biggest defference was observed at the peak of the growing season with 20 and 35 days, and for the end of growing season (EOS), 20 days later and 20 days earlier, respectively, according to ground observations. However, the length of growing season (LOS) in the OLI sensor is about five months. That the results of OLI sensor are closer to ground observations.This difference is due to the increase in heterogeneous conditions in the target phenomena and/or the spatial resolution of the MODIS sensor images. It is concluded that, the results of the OLI sensor improve our understanding of human interactions with natural environment in urban areas. Therefore, addressing them in future studies can mitigate many environmental challenges and provide more realistic information for planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • MODIS
  • SOS
  • EOS
  • OLI
  • EVI