نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2 دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

پایش خشکسالی جهت هشدار سریع به خطر خشکسالی بسیار حیاتی و مهم می­باشد در این پژوهش سعی بر این شده است که شاخص پایش خشکسالی VDI  بر اساس  باندهای مختلف داده های ماهواره­ای مادیس با تفکیک مکانی متوسط توسعه یابد.  شاخص VDI به  تنش آب  در گیاهان  می­پردازد. مطالعات طیفی نشان داده است که بازتابندگی باند مادون قرمز موج کوتاه (SWIR) با محتوای آب برگ ارتباط منفی دارد و  به دلیل حساس بودن SWIR به محتوای آّب برگ، به طور گسترده­ای  در ایجاد شاخص­های مختلف سنجش از دور از جمله VDI ، جهت اطلاع از محتوای آب گیاهان استفاده شده است .  در این پژوهش به ارزیابی  نقشه­های خشکسالی تولید شده شاخص VDI بر اساس میزان حساسیت به رطوبت توسط بازتابش باند­های مادون قرمز موج کوتاه SWIR (5 و 6) مادیس پرداخته شد. بدین منظور  از  تصاویر ماهواره­ای مادیس و داده­های بارش ماهانه مدل جهانی GLDAS  در محدوده استان سیستان وبلوچستان در یک دوره زمانی 19 ساله (2018-2000) استفاده گردید. جهت ارزیابی دقت نقشه های محاسبه شده بر اساس دو  باند از  ضریب  همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج میزان همبستگی بالایی میان شاخص VDI با باند 6 و داده­های بارش نشان داد و  همچنین نشان داده شد که باند 6 موج کوتاه مادون قرمز(SWIR) در استان سیستان و بلوچستان به شرایط خشک خاک بیشترین واکنش را نشان  می­دهد از این رو در   این مطالعه استفاده از شاخص VDI  بر اساس باند 6 را برای شناسایی زود هنگام و نظارت بر خشکسالی کشاورزی در برنامه­های عملیاتی مدیریت خشکسالی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

حساسیت سنجی شاخص خشکی پوشش گیاهی (VDI) به بازتابش باندهای مختلف مادون قرمز موج کوتاه در مناطق خشک و نیمه خشک مطالعه موردی : استان سیستان و بلوچستان

نویسندگان [English]

  • کمال امیدوار 1
  • massumeh nabavi zadeh 1
  • احمد مزیدی 1
  • حمید رضا غفاریان مالمیری 1
  • پیمان محمودی 2

1 دانشگده علوم انسانی /دانشگاه یزد/

2 دانشگده علوم انسانی /دانشگاه سیستان و بلوچستان/

چکیده [English]

   پایش خشکسالی جهت هشدار سریع به خطر خشکسالی بسیار حیاتی و مهم می­باشد در این پژوهش سعی بر این شده است که شاخص پایش خشکسالی VDI  بر اساس  باندهای مختلف داده های ماهواره­ای مادیس با تفکیک مکانی متوسط توسعه یابد.  شاخص VDI به  تنش آب  در گیاهان  می­پردازد. مطالعات طیفی نشان داده است که بازتابندگی باند مادون قرمز موج کوتاه (SWIR) با محتوای آب برگ ارتباط منفی دارد و  به دلیل حساس بودن SWIR به محتوای آّب برگ، به طور گسترده­ای  در ایجاد شاخص­های مختلف سنجش از دور از جمله VDI ، جهت اطلاع از محتوای آب گیاهان استفاده شده است .  در این پژوهش به ارزیابی  نقشه­های خشکسالی تولید شده شاخص VDI بر اساس میزان حساسیت به رطوبت توسط بازتابش باند­های مادون قرمز موج کوتاه SWIR (5 و 6) مادیس پرداخته شد. بدین منظور  از  تصاویر ماهواره­ای مادیس و داده­های بارش ماهانه مدل جهانی GLDAS  در محدوده استان سیستان وبلوچستان در یک دوره زمانی 19 ساله (2018-2000) استفاده گردید. جهت ارزیابی دقت نقشه های محاسبه شده بر اساس دو  باند از  ضریب  همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج میزان همبستگی بالایی میان شاخص VDI با باند 6 و داده­های بارش نشان داد و  همچنین نشان داده شد که باند 6 موج کوتاه مادون قرمز(SWIR) در استان سیستان و بلوچستان به شرایط خشک خاک بیشترین واکنش را نشان  می­دهد از این رو در   این مطالعه استفاده از شاخص VDI  بر اساس باند 6 را برای شناسایی زود هنگام و نظارت بر خشکسالی کشاورزی در برنامه­های عملیاتی مدیریت خشکسالی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought, VDI Vegetation Drought Index, SWIR Shortwave Infrared Bands, GLDAS Global Model Precipitation Data, Sistan &
  • Baluchestan Province